WAN - Wan Kalesi'nde yürütülen kazılarda, 19'uncu Yüzyıl'a ait taş duvarlar, dükkân planları ve seramikler ortaya çıkarıldı. Buluntular, Wan'ın sadece ibadet değil, aynı zamanda ticaret ve farklı kültürlerin bir arada yaşadığı çok kültürlü bir merkez olduğunu ortaya koyuyor.

 

Wan Kalesi eteklerinde bulunan ve 567-1571 yıllarında yapılan Hüsrev Paşa Camii çevresinde yürütülen arkeolojik çalışmalarda gün yüzüne çıkarılan yapı kalıntıları, Eski Wan Şehri'nin geçmişine dair önemli ipuçları sunuyor. 2024'te Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün resmi izinleri sonrası Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi başkanlığında 36 kişiden oluşan kazı ekibi tarafından yaklaşık 2 bin metrekarelik bir alanda 1,5 metre derinliğinde çalışma yapıldı. Bu çalışmalar sırasında yanmış evrak ve kumaş parçaları, cam bilezik parçaları, boncuklar, bronz sikkeler, seramik tabaklar ve tütün lüleleri gibi çok sayıda arkeolojik buluntuya ulaşıldı.

 

Uzmanların yürüttüğü kazı çalışmaları kapsamında caminin hemen yanında ortaya çıkan mimari kalıntıların 19'uncu Yüzyıl'a ait olduğu belirlendi. Arkeologlar tarafından yapılan incelemelerde taş duvar izleri, dükkan planlarını andıran bölümler ve çeşitli seramik parçaları tespit edildi. Buluntular, Hüsrev Paşa Camii çevresinin geçmişte yalnızca bir ibadet alanı olmadığını, aynı zamanda ticaretin ve sosyal hayatın yoğun olarak yaşandığı bir şehir merkezi olduğunu gösteriyor.

 

FARKLI DİL, İNANÇ VE KÜLTÜRLERİN YAŞADIĞI ŞEHİR

 

Uzun yıllar boyunca bölgenin en önemli yerleşimlerinden biri olan Eski Wan Şehri, tarih boyunca farklı kültürlerin, dillerin ve inançların bir arada yaşadığı çok kültürlü bir merkez olarak biliniyor. Şehirde Müslümanların yanı sıra Ermeni ve Süryani topluluklarının da yaşadığı, bu nedenle camiler, kiliseler ve çeşitli ticaret yapılarının aynı şehir dokusu içinde yer alıyor.  Bu durum, Wan'ın tarihsel süreçte yalnızca bir yerleşim yeri değil, aynı zamanda kültürel etkileşimin yoğun yaşandığı bir merkez olduğunu ortaya koyuyor.

 

Eski Wan Şehri'nde uzun süredir sürdürülen kazı çalışmalarında bölgede farklı dönemlere ait çok sayıda yapı kalıntısına ulaşıldı. Özellikle 19'uncu Yüzyıl'da Wan'ın önemli bir ticaret merkezi olması nedeniyle cami çevresinde çarşı, han ve çeşitli ticari mekânların bulunmasının muhtemel olduğu ifade ediliyor. Bu ticari canlılık, Wan'ın İran ve Anadolu arasındaki ticaret yolları üzerinde bulunmasının da bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

 

GELECEĞE MİRAS PROJESİ'NE DAHİL EDİLDİ

 

Ortaya çıkarılan arkeolojik yapının detaylı şekilde incelenmesi ve belgelenmesi için çalışmalar devam ederken, uzmanlar bulguların Wan'ın tarihi şehir dokusunun yeniden anlaşılmasına önemli katkı sağlayacağını vurguluyor. Yapının korunarak gelecekte ziyaretçilere açık bir arkeolojik alan hâline getirilmesi de gündemde.

 

Kazı çalışmalarının ilerleyen aşamalarında yeni buluntuların ortaya çıkabileceğini ve Eski Wan Şehri'nin tarihi dokusunun daha kapsamlı şekilde ortaya çıkarılması hedefleniyor. Söz konusu arkeolojik alan ayrıca Geleceğe Miras Projesi kapsamına dahil edildi.

 

MA / Zeynep Durgut