Di sala 2014'an de, Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) biryar da ku ferzkirina cezayê muebbedê yê girankirî bêyî îhtîmala berdanê, qedexeya îşkence û muameleya xerab a Peymana Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) binpê dike. Ferzkirina navborî, "mafê hêviyê" yê Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan binpê dike. Bi vê biryarê, DMME'yê ji Tirkiyeyê xwest ku rêziknameyên der barê mafê hêviyê de derxîne, lê 11 sal derbas bûne, Tirkiyeyê hê jî ev yek nekiriye. Ji ber ku Tirkiyeyê gav neavêtiye, mijar hat rojeva Komîteya Wezîran a Konseya Ewropayê ku ji bo bicîhanîna rêziknameyê cara duyemîn muhlet ji bo Tirkiyeyê hat dayîn. Endamê Şaxa Komeleya Hiqûqnasên Ji Bo Azadiyê (OHD) a Wanê parêzer Veysi Guneş, li ser "mafê hêviyê" axivî û diyar kir ku bicîhanîna "mafê hêviyê" nîşana berxwedana dewletê ya li dijî demokratîkbûnê ye.

 

Guneş diyar kir ku mafê hêviyê demek dirêj e mijareke sereke ya nîqaşên siyasî û hiqûqê ye û got: "Nîqaşkirina mafê hêviyê di çarçoveya azadiyê an Qanûna Înfazê de ne nîqaşeke pir hêja ye. Bicîhanîna mafê hêviyê di rastiyê de ne mijara darvekirina cezayî ye; ew di heman demê de nîşaneya berxwedana dewletê ya li dijî demokratîkbûnê ye. Em di pêvajoyekê de ne ku wekî Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk tê pênasekirin ku îradeyeke civakî ji bo rûbirûbûn û veguherînê hewce dike. Ji ber vê yekê, astengkirina mafê hêviyê têkçûna naskirin û tepeserkirina îradeya Kurd û Tirkan ji bo ji nû ve avakirina jiyana hevbeş e ku dînamîka herî bingehîn a vê pêvajoyê ye û avakirina sedsala nû ya Tirkiyeyê ye."

 

Guneş anî ziman ku dewlet hîn jî ji feraseta xwe ya ewlehîparêz qut nebûye û got: "Wekî ku ji daxuyaniyên birêz Ocalan ku bi gelemperî di demeke dirêj de di çapemeniyê de hatine nîşandan, tê dîtin, bingeha aştiyê avakirina civakeke exlaqî û siyasî ye. Di vê avakirinê de, dewlet, civak û kes berpirsiyariyên xwe hene. Erka dewletê li vir êdî cezakirin nîne. Wekî ku birêz Ocalan di destpêkê de diyar kiriye, înkarkirina rêgeza hêviyê nîşanî me dide ku dewlet hîn jî ji feraseta xwe ya ewlehîparêz qut nebûye ku ew hîn jî aştiyê wekî lutfekê û hebûna kolektîf a Kurdan wekî gef dibîne. Ango, xuya nake ku dewlet qaîdeyên xwe yên sedsalî yên tunekirin û înkarkirinê terikandiye. Bi kêmanî, ev rewş ji derve ve wisa xuya dike. Ji ber vê yekê, ev rewş nikare tenê wekî binpêkirina qanûnê were pênasekirin; ew di heman demê de astengiya herî krîtîk a li pêşiya demokratîkbûnê ye. Redkirina rêgeza hêviyê di rastiyê de tê wateya rehîngirtina îradeya aştiyê. Ji ber vê yekê, birêz Ocalan ne girtiyekî şexsî ye; ango, divê ew were naskirin û mafê wî were dayîn. Birêz Ocalan kesek e ku bi mîlyonan mirov wî wekî rêber nas dikin û destnîşan dikin û dewletê vê dawiyê ev yek qebûl kiriye."

 

'RÊYA AŞTIYÊ DI AZADIYA OCALAN DE DERBAS DIBE'

 

Guneş bilêv kir ku rêya aştiya Komara Tirkiyeyê bi civaka xwe re di azadiya fizîkî ya Abdullah Ocalan re derbas dibe û got: "Bi rastî, Komara Tirkiyeyê hîn jî ji bo demokratîkbûnê girtî ye û hîn jî ji bo qebûlkirina kolektîf a cudahiyên di nav xwe de girtî ye. Ji ber ku heke ew van bi hev re qebûl bike, divê ew ji bo Kurdan jî cîh veke ku xwe birêxistin bikin, zimanê xwe yê dayikê bi kar bînin û yekîtîya Kurdan misoger bikin. Rêya aştiyê ya Komara Tirkiyeyê bi civaka xwe re di azadiya fizîkî ya birêz Ocalan re derbas dibe. Dewleta Tirkiyeyê, di vî warî de, nikare ji çarçovê derkeve. Ew israr dike ku rêkeftinên ku dê lihevhatina bi civakê re û rizgariya wê misoger bikin çêbike."

 

DEMOKRATÎKBÛYÎN Û MAFÊ HÊVIYÊ

 

Guneş diyar kir ku divê baro jî di vê pêvajoyê de rol û mîsyonekê bigirin ser xwe û got: "Ev xeteke têkoşînê ya bivênevê ye. Lêbelê, pêdivî ye ku di binhişê civakî de xeteke têkoşînê ya siyasî û exlaqî were şopandin. Ango, divê ew rêgez wekî rêgeza bingehîn a aştiyê ji civakê re were ravekirin û divê civak wê fêm bike. Em jixwe dizanin ku birêz Ocalan gelê Kurd wekî rêgezeke bingehîn a vê pêvajoyê, pêwîstiya jiyan û xebata azad pênase kir. Ger civak li Tirkiyeyê were azadkirin, ger aştiyeke mayînde li Tirkiyeyê were avakirin, rêgeza hêviyê rêgezeke bingehîn e. Wekî ku min got, mafê hêviyê ne rêziknameyeke teknîkî ye; bi rastî meseleyeke demokratîkbûnê ye. Wekî ku birêz Ocalan di hevpeyvînên ku di çapemeniyê de hatine weşandin de gelek caran tekez kiriye, cesareta dewletê ji bo demokratîkbûnê di mafê hêviyê de veşartî ye."

 

Guneş destnîşan kir ku vekirina deriyên Îmraliyê di warê demokratîkbûyînê de girîng e. 

 

MA / Bîlal Babat