MÛŞ - Ekonomik kriz nedeniyle zorlanan Gimgim’daki esnaflar, mevcut sistemle bir düzelmenin olmayacağını belirterek, “Sistematik bir ezme politikası var. Halk ancak Kürdistani duruşla bunun üstesinden gelebilir" dedi.
Derinleşen ekonomik kriz hem esnafı hem yurttaşları derinden etkiliyor. TL'nin döviz karşısında sürekli değer kaybetmesi, özellikle yükselen Dolar kuru, ekmekten suya her şeye zam olarak yansıyor. Kürdistan kentlerinde ise, ekonomik kriz yurttaşları daha fazla etkiliyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) son verilerine göre, işsizlik oranının en yüksek olduğu kentler Kürdistan kentleri. Colemêrg yüzde 18,3'le işsizliğin en yoğun olduğu kentlerin başında gelirken, Agirî ve Mûş gibi kentler de işsizliğin tavan yaptığı kentler arasında.
Mûş'ta işsizlik ve genç nüfusun yoğun göçü özel olarak ele alındığında en dikkat çeken ilçesi Gimgim (Varto) oluyor. Muş Valiliği'nin verilerine göre, Gimgim merkez nüfusu 10 bin 900 iken bu sayı köylerle birlikte 28 bin 804. 2015 yılındaki diyalog sürecinin sona ermesi ile birlikte savaşın şiddetlenmesiyle birlikte ilçede çok fazla göç yaşandı.
Ekonomik krizin derinleştiği Gimgim'da esnaflar, ekonomik krizin etkilerine dair konuştu.
‘GÜN GEÇTİKÇE ERİYORUZ’
Gimgim'da çeyiz ürünleri satan ve mevsimlik olarak iş yaptığını belirten Erdal Özer, pahalılığın esnafla alıcıyla karşı karşıya getirdiğini söyledi. Özer, "Kış aylarında çok zorlanıyoruz. Yakacak pahalı. Havalar soğuk. Yazın kazandığımı kışın ısınmak için harcıyorum. Yıllık 25 ton kömür harcıyorum. Önce sistemin düzelmesi lazım. TÜİK'in açıkladığı rakamlarla bizim yaşadığımız aynı değil. Gelsinler Gimgim'da yaşasınlar. Çok büyük sorun var. Büyüme oranı yok. Yıllardır Varto'da esnafım. Gün geçtikçe eriyoruz" dedi.
'İNSANLAR ET TÜKETEMİYOR'
Bir marketin kasap reyonunda çalışan Bayram Değer, halkın ekonomik krizden dolayı et tüketemediğini belirtti. Gimgim'in yüzde 90'nının asgari ücretle çalıştığını ifade eden Değer, "Bir kilo et 800 ile bin TL arası. Bin TL yevmiye ile çalışıyoruz. Bölgede hayvancılık da tükendi. 4 kişilik bir aile asgari ücretle geçimini nasıl sağlayabilir" diye sordu.
KOMÜN ÖNERİSİ
Gimgim'de kışları iş yapamadığını dile getiren terzi Eylem Karaduman Vural, esnafın kışın yaşadığı ekonomik sorunları yazın gidermeye çalıştığına dikkat çekti. Devletin Kürdistan'daki işsizliğe dönük politikasının olmadığını vurgulayan Eylem Karaduman Vural, kira ücretlerinin ciddi oranda arttığını söyledi. Eylem Karaduman, "Tekstil firmasına geldiğim zaman asgari ücret 18 bin civarıydı. Çocuklara 5-6 bin civarı ücret veriliyordu. Yerel halk Kürdistani duruşa sahip çıkıp, komün yaşamın gereklerini yapmaları gerekiyor. Sistematik bir ezme, savaş politikası var. Ancak halk bunun üstesinden gelebilir" diye belirtti.
Gimgim'de 7 yıldır esnaf olan Doğan Yılmaz, krizin eskiye göre daha fazla hissedildiğini belirterek, "Faizler esnafı mahvetti. Kira yüksek. Sürekli yükseliyor. İlk başladığım dönem satışlarım çok iyiydi. Geçen yıl kötüydü. Bu yıl rezalet. Bence artık hükümetin değişmesi lazım” dedi.
'SİSTEMİN DEĞİŞMESİ LAZIM'
Taksicilik yapan Orhan Ukan ise gelirine göre giderinin 10 kat arttığını söyleyerek, pahalılığın her alana yansıdığını kaydetti. Şehir içi indi-bindinin 150 TL olduğunu dile getiren Ukan, "Şuan yüzde 80 iş yapıyorsak, kışın yüzde 10 iş yapıyoruz. Halkın artık tarım ve hayvancılığa yönelmesi lazım. Bunun için de devlet desteği gerekiyor. Mevcut sistemle hiç kimse bir yere varamaz. Değişmesi lazım" diye kaydetti.
MA / Can Kırbaş
