Hevala wê têkoşîna wê vegot: Nagîhan xewna jinên bedeldayî pêk dianî

  • jin
  • 09:00 3 Cotmeh 2024
  • |

STENBOL - Hevala têkoşînê ya Nagîhan Akarselê Necîbe Karadag a ku dê li cihê ku hevdu bidîtana dengê çekê bihîstiye wiha got: “Nagihan xewna hemû jinên bedêldayî pêk dianî, lewma jin xwedî li têkoşîna wê derketin.”

Têkoşîna endama Navenda Lêkolînên Jineolojiyê û rojnameger Nagîhan Akarsel a ku di 4’ê cotmeha 2022’yan li bajarê Silêmaniyeya Herêma Kurdistanê ya Federe hatiye qetilkirin, hevalên wê didomînin. Pirtûkxane, Arşîv û Navenda Lêkolînê ya Jinên Kurd a ku Nagîhan Akarselê xebatên wê dida meşandin, di 24’ê hezîrana 2023’an de hate vekirin. Em bi yek ji hevalên Akarselê ya ku xebata wê temam kiriye, endama Akademiya Jineolojiyê Necîbe Karadag re axivîn.
 
NASÎNA NAGIHANÊ
 
Karadag destnîşan kir ku ew dema sala 2018’an xebatên jineolojiyiyê dida meşandin li Hêrama Federe ya Kurdistanê Akarselê nas kiriye û derbarê wan rojan de wiha axivî: “Me li bajarê Serêkaniya Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê ku li wir cihên arkeolojîk û dîrokî yên çanda Til Xelefê hebûn, xebat didan meşandin. Ji ber Til Xelef li Kurdistanê deverek bû û projeya li vê derê ji bo me hemûyan gelek girîng bû. Anku çanda me ya beriya sed salan ji vir hatiye dizîn, li Muzaya Pergamon a li bajarê Berlîna Elmanyayê biqîmet dibû. Wek kurd, hewce bû ku em li ser van bingehan nîqaşan bikin. Nagîhan Akarsel di vê hêlê de lêkolînvanekî xurt bû, lewma pir berçav bû. Derbarê Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê de nîqaş û hûrbûnên wê yên xurt hebûn. Di vê hêlê de ji bo projeya me çavkaniyekî girîng bû. Beriya salan çanda me ji vê derê dizîne. Diviya me çîroka çar aliyê Kurdistanê vegotana. Lêhurbûnekî mezin a hevala Nagîhan a ‘Gelo em ê çawa karibin çand û dîroka xwe ji nû ve binivîsin?’ hebû. Ji bo min nasînekî pir hêja bû û naskirina min a wê bi vî awayî bû.” 
 
‘XEBATÊN WÊ ACIZ KIRIN’
 
Karadag bi bîr xist ew di sala 2019’an de li Herêma Kurdistanê ya Federe careke din bi Akarselê re rastî hev hatiye, derbarê wan rojan de wiha axivî: “Derbarê projeya Pirtûkxane, Arşîv û Navenda Lêkolînê de analîzên me çêbûn. Di sala 2021’an de li Herêma Kurdistanê ya Federe xebatekî bipergal a jineolojiyê tunebû lê bêlê derbarê çawaniya xebatên civaknasî de xebatên me yên sehayê hebûn. Me dixwest em derbarê vê mijarê de hin daneyan bidin ber hev. Me di vê hêlê de komxebatên jineolojiyê li dar xistin. Em nêzîkî mehekî bi ser vê mijarê xebitîn û me çavkaniyên girîng bi dest xistin. Herwiha komkirina van çavkaniyan gelek girîng bû. Nagîhan di vê mijarê de xebatekî pir hêja bi pêş xist. Xwe gihand çavkaniyên cuda û van da ber hev. Ev xebatên Nagîhan Akarselê di vê hêlê de dagirkeran aciz kir.”
 
LÊHURBÛNA ‘AZADIYA JINÊ’
 
Karadag diyar kir ku derveyî xebatên dîrokî, arkeolojîk û civaknasiyê, Akarselê xwe gihand çavkaniyên gelek hêjê ên analîzkirina civakê û da zanîn ku Akarsel plansaziya serdana herêma Germiyan, Şikefta Zerze ya Kurdistana Federe û Hewremanê dikir. Karadag bilêv kir ku ew ji sala 2021’an heya sala 2022’yan bi Nagîhanê re xebat dane meşandin û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Gelê Herêma Federe, êşên giran kişandin. Taybetî ji piştî salên 1990’î hezaran jin hatin qetilkirin, hezarên wan hatin şewitandin. Ji bo Nagîhan Akarselê ev pirsgirêkên mezin bûn. Akarsel gelek caran rapirsîna pirsên ‘Gelo jin çima xwe dişewitînin? Çima xwe dikujin?’ dikir. Di vê mijarê de tim di nava lêgerînan de bû. Ev yek wê gelek xemgîn dikir. Li gorî wê jinên li Kurdistana Federe xwedî hêzekî mezin bûn û diviya ev hêz arasteyî azadiyê bihata kirin. Li gorî wê ev yek jî dê bi tenê rêxistinkirinê pêkan bûya.” Karadag bal kişand ser taybetmendiyên Akarselê yên kesayetî û da zanîn ku Akarsel bi baldarî kesên diaxaft guhdar dikir û ev yek jî ser kesên diaxaftin bandorekî taybet dida avakirin. Karadag got ku ew bi her kesî re suhbet dikir û wiha pê de çû: “Teqez hal û rewşa wan dipirsî. Taybetî jî bi baldarî guhdarkirina kesan a Akarselê ji min re pir balkêş dihat. Ji ber ku dixwest jinan fêm bike. Ji bo wê wate, herêkbariya têkiliyê avakirin bû. Li herêmê hilweşandina zilamsalariyê û li şûna wê avakirina feraseta jina azad, ne hêsan bû. Lê belê hevala Nagîhan bi şêwaza xwe ya danîna têkiliyê, vê yekê pêk dianî. Di hêla rêbertiya civakê kirinê de rol û ristê nîşanî jinan dida.” 
 
EVÎNA NIVÎSÎNÊ
 
Karadag anî ziman ku Akarsel tim bi plasazî, di karê xwe tim micid bû û heya bi ser bikefta, dest ji têkoşîna xwe bernedida û axaftina xwe wiha domand: “Tevî ku yekî xwedî plansazî bû tim wiha digot, ‘Plansaziyên me bi xwe hene lê belê ev der Rojhilata Navîn e, dibe ku her kêliyê ev plansazî biguherin. Pêşdîtina wê xurt, evîna wê ya nivîsandinê gelek mezin bû. Herwiha xwendinê jî pir hez dikir. Pênûsa wê xurt bû. Şêwaza wê pir helbestkî bû. Zana bû û dizanî hestên xwe li hev bîne. Di pirtûka xwe de nivîsandibû ku ‘Zanista jineolojiyê, mejî bi dil re girêdan e’. Her roj teqez pirtûk dixwend û bi kesên derdorê xwe re van xwendinên xwe parve dikir. Tenê parve nedikir, bi parvekirinê difikirî ku gelê dê çawa were dewlemendkirin jî.”
 
HEVDÎTINA DAWÎ
 
Karadag got ku ew demekî pirs nêz ê beriya qetilkirinê bi Akarselê re hatiye li cem hev û wiha qala hevdîtina xwe ya dawî kir: “Çend roj beriya were qetilkirin me hevdû dît. Di vê hevdîtinê bi kûrahî qala bîranînên xwe kir. Tabetî jî dema di girtîgehê de maye, behsa hevalên xwe û bîranên xwe kirin. Bîranînên xwe yên bi dayika xwe re parve kir û ev li ser min gelek bandor kir. Dayika Nagîhanê jê re gotiye dema ji girtigehê derdikeve bila were ba wê. Ew jî bi dayika xwe re, ‘Li gund qet dar nîn in, ez ê bêyî dar û şînkahî li gund çi bikin?’ gotiye. Bi ser vê yekê dayika wê li her çar aliyê malê şitlên daran danîne. Ji ber hestiyariya partiyê ya ekolojiyê dizanî, xebatên wê yên bi vî awayî li gund hebûn. Dîsa derbarê xebatên xwe yên ekolojiyê yên li Efrînê de jî bi berfirehî axivî. Dixwest her tiştekî bi hemû hurgiliyên xwe ve vebêje. Min jî wê demê jê re wiha got, ‘Gelo te çima her tiştekî ewqas dirêj û kûr vegot, te tu caran ewqas dirêj nedikir.’ Ew jî bi ken wiha got: ‘Ev yek ji bo min pir girîng in, ji dilê min hat, lewma min xwest bi te re parve bikin.’ Piştre digot ‘Divê em ser têkoşîna li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê bisekinin.’ Gelek caran digot divê em kursên jineolojiyê bi pêş bixin. Çend roj piştî van nîqaşan şehît ket.”
 
‘DEMA MIRIM DIXWAZIM BIBIN PEPÛLE’
 
Karadag destnîşan kir ku Akarsel her tim li hemberî xweza û ajalan hestiyan bû û ev tişt gotin: “Carekê çûbû li Herêma Yaresanê. Li wê derê wênesaz Salar Mecît ji Nagîhanê xwest kû jê re nîgarekî xêz bike. Hevala Nagîhanê jî jê re wiha got, ‘Ji min re nîgarekî ku tê de pepûle hene xêz bike, dema mirim dixwazim bibim pepûle.’ Dema hatiye şehîdkirin, maseyekî wêneyên wê û zana li ser bûn hebû. Wê demê bi rastî jî bi baskên xwe yên rengorengo, pepûleyekî mezin a ku min heya wê rojê nedîtiye daket ser maseyê. Heya ku ji bo wêneyê wê bikêşe, me bang li hevalê nûçegihan kir, pepûle firiya. Dema pepûle firiya, ew suhbeta ku me bi ser pepûleyan kiribû hate bîra min û ez pir bandor bûm.
 
‘JIN TÊKOŞÎNA WÊ DEWR GIRTIN’
 
Xeyal û armancên Nagîhanê ji hêla jinan ve hatin pêkanîn û jinan têkoşîna wê dewr girtin. Qetilkirin ne tenê li Herêma Federe, li tevahiya Kurdistanê bû sedema hêrsekî mezin a jinan. Ev êriş ji bo tunekirina bîra Nagîhan li Herêma Federe ava kiribû were tunekirin, hate pêkanîn. Ji ber ji bo hemû jinên li Kurdistanê projeyekî girîng bû. Ew xewna gelek akademîsyen, nivîskar, siyasetmevan, li gel gelek pêşmergeyên jin, xeyalên jinên di jiyana xwe de bedêldayî, pêk dianî. Bi van jinan re ket têkiliyê û wan tev li projeyê kir. Lewma qetilkirina wê ser wan jinan jî gelek bandor kir. Mirina Nagîhanê têkeoşîna jinên li Kurdistana Federe xurt kir. Jin xwedî li çand û bîra xwe derketin û projeya jineolojiyê temam kirin.” 
 
NEKARÎ BIÇE LI CIHÊ HEVDÎNÊ 
 
Karadag bi bîr xist ku roja hatiye qetilkirin,ew  ji bo hev bibînin randewuyê dabûn hev ev tişt gotin: “Rojekî beriya hevdîtinê em bi Nagîhanê re bi ser telefonê axivîn û ji bo roja paştir hev bibînin, me soz da hev. Herwiha min got ku ‘Ez sibê bêm û em bi hev re derbas bibim’. Wê got, ‘Na em sibê li baxçeyê pirtûkxaneyê dema rûniştin hev bibînin, em ê li wê derê hevdîtina xwe pêk bînin’. Ev axaftina min a bi Nagîhanê re ya dawî bû. Li baxçeyê pirtûkxaneyê dar û kulîlkên gelek bedew hebûn. Nagîhan kengî bihata li pirtûkxaneyê, kulîlkan av dida. Herwiha li bexçeyê me darekî mezin a dureşkan hebû û gelek jê hez dikir. Roja paştir bi ser satea ku em hev bibînin dem derbas bûbû, hêj ku ez li benda wê bûm dengê çekê hat û ez veciniqîm. Tê bêjî qey ji hundirê min tiştek qetiya. Min hîs kir ku tiştekî xirab çêbû. Demildest bi telefonê ez li Nagîhanê geriyam, lê belê kesî bersivê nedida. Çend deqe şûn dengê wesayît, ambûlans û sîrenê hat. Ez jî wê kêliyê derketim û min dît ku li dora wesayîta wê girtine. Êriş çêbûbû û hevala Nagîhan şehît ketibû.”
 
‘KUJER XWE SPARTIN PDK’Ê’
 
Karadag da zanîn ku di pêvajoya hatiye meşandin de tenê tetîkkêş hatiye cezakirin û di dawiya axaftina xwe de ev tişt gotin: “Wekî tê zanîn kujer hate girtin lê belê kesên ku alîkariya kujer kirine xwe li Hewlerê spartin PDK’ê. Li gorî agahiyên ji saziyên fermî hatine girtin, derket holê ku kujer û qetlîam ji hêla kesên derveyî Herêma Federe ve hatine organîzekirin û kesên li hundir jî piştevaniya wan kesan kirine. Di rojên pêşiya me de em ê derbarê biryara dadgehê de daxuyaniyekî li dar bixin. Jin kedekî mezin dan, li gelek deveran îmze kom kirin. Sedan akademîsyen, nivîskar, hunermend, saziyên civakî û hêzên demokrasiyê tev li kompanyaya îmzeyê bûn. Ji Konseya Ewropayê û Serokwezîrê Iraqê Mumahmmed Şiya Sabbar Es-Sudanî re name hate şandin. Di nameyan de bal kişandin ser jinên li Kurdistanê tên qetilkirin. Anku daxwaza me sekinandina qetilkirina jinan, cezakirina faîlên wan, darizandina kesên alîkariya wan kirine ye. Têkoşîna me didome. Jin xeyalên Nagîhanê nivcoyî nehiştin, têkoşîna wê dewr girtin.”
 
MA / Esra Solîn Dal
 

Sernavên din

10/10/2024
14:51 Rêveberên MEBYA-DER’ê qeza kir
14:46 Teqwîma hilbijartinê ya Herêma Kurdistanê bi dawî bû
14:44 Li pêşiya Şaredariya Beyoglûyê teqîn çêbû
14:25 UNICEF: Zêdetirî 370 milyon zarokên keç rastî êrişa zayendî tên
14:22 Kesên hatin qetilkirin nehatin jibîrkirin: Bîranînên wan têkoşîna me ronî dikin
14:06 Hunermendê NÇM’ê Cengîz hate binçavkirin
12:58 Yenî Yaşam hate astengkirin
12:54 Li Zaxoyê qeza: 2 ajokarên şirnexî jiyana xwe ji dest dan
12:30 Partiyan lihev kirin: Dê ji bo cînayetên jinan komîsyon bê avakirin
12:24 Faîlê ku zarokek tacîz kir hate girtin
12:23 Li Girtîgeha Antalyayê hejmartina serpiyan û ferzkirina poşmantiyê
12:09 3 ciwan hatin binçavkirin
11:59 Dadgehê salek û 3 meh ceza li rojnamevan Ertaş birî
11:59 Li Kocaeliyê kesek di otobusa gel de hate kuştin
11:50 Berxwedana karkerên înşaetê bi ser ket
11:43 Kampanya ‘Ji Abdullah Ocalan re azadî’ salek li pey xwe hişt
11:41 Ji Baroya Amedê rapora çareseriya pirsgirêka kurd
11:37 Parêzerên Abdullah Ocalan ji bo hevdîtinê serlêdan kirin
11:34 Li Qilebanê qirkirina daristanan
11:10 TUÎK: Hejmara ciwanên bêkar zêde bû
11:02 Li Wanê atolyeya hunerê hat lidarxistin
10:48 2 zarokên diçûn kursa Quranê sê roj in winda ne
10:46 Hevserokê DEM Partiyê yê Îdirê Mehmet Selçûk hate binçavkirin
10:37 Jin ji bo tevlibûna mitînga ‘azadiyê’ derî bi derî xebatan dimeşin
10:32 Ji DEM Partiyê berteka Îdirê: Hûn ê nikaribin çok bidin deynîn
10:12 Girtiya ku tê îdiakirin ‘întîhar’ kiriye du rojan kelemçekirî tedawî kirin e
10:12 DEM Partî: Di kesayeta kurdan de serweriya gel hate binpêkirin
10:05 Komkujiya Garê di sala 9’an de ye: Em ê ji bîr nekin, nedin jibîrkirin
09:48 Rêxistina navê wê tune ye weke hinceta biryara komkirina nîşan dan
09:36 Li Êlihê li dijî belavkarên Yenî Yaşamê û dikandaran 'gef û tacîz'
09:35 Sînemager Buyukbeşe: Em ê li dijî sansurê bimeşin
Produktorê Muzîkê Kesanbîlîcî: Tecrîd encax bi helwesteke wêrek dikare bê şikandin
09:19 Kanên madenan xêr û bêra Qilebanê tune dikin
09:02 Endamên Delegasyona Navneteweyî: Kurd ji ber nasnameya xwe di girtîgehan de ne
09:00 10’Ê COTMEHA 2024’AN
08:58 Dadgeha Bilind cezayê Mizrakli erê kir
08:52 Polîsan bi ser avahiya DEM Partiyê ya Îdirê de girtin
08:44 Biryara komîsyona zarokan di Rojnameya Fermî de hate weşandin
09/10/2024
23:08 Li Mêrdînê qetilkirina jinan hat protestokirin: Em ê dest ji jiyanê bernedin
19:51 'Em ê li dijî komployê li ber xwe bidin'
16:54 Li Rihayê bîranîna 10’ê Cotmehê: Em ê girêdayî bîranîna wan bin
16:34 DEM Partiyê xwest Meclis ‘tundiya li dijî jinê’ lêkolîn bike
16:16 Rêveberiya Xweser: Rizgarkirina herêmên dagirkirî armanca me ya sereke ye
15:50 Di çalakiyên komployê de ‘azadiya’ Abdullah Ocalan hat xwestin
15:46 ‘Em ê biisrar li dijî komkujiyên jinan dengê xwe bilind bikin’
15:32 Tecrûbeyên têkoşîna jinan hatin nîqaşkirin
15:19 Wezareta Parastinê pirsên der barê ‘mayinê’ de bêbersiv hişt
15:13 Hunermendên binçavkirî dê sibe sewqî edliyeyê bên kirin
15:12 Waliyê Wanê piştî 13 rojan ji bo Kabaîşê daxuyanî da
15:12 Hevşaredara Misircê Aktîn hate berdan
14:59 Li Hesekê û Qamişlo bi deh hezaran kes komployê protesto kirin
14:25 Di doza ji ber gotina Qirkirina Ermenan de biryara beraetê hate dayin
14:07 Li Lîseya Îmam Xatîbê tacîza zayendî li xwendekarekê hatiye kirin
12:54 Komplo li gelek bajaran hate protestokirin
12:54 Karkerê di teqîna kargehê de birîndar bûbû jiyana xwe ji dest da
12:53 Li Îzmîrê bi boyaxê êrişî sînagogan hat kirin
12:43 CHP çû serdana DEM Partiyê
12:36 DEM Partî: Rêya demokratîkbûnê rakirina tecrîdê ye
12:35 Malbat û peykersaz beşdarî merasîma vekirina bîrdariya Komkujiya Garê nebûn
12:26 Du jinên Rojhilatî çand û erdnîgariya xwe bi cîhanê didin nasîn
12:03 Kesên li Mêrdînê hatibûn binçavkirin hatin berdan
11:59 Li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê protestoyên komployê
11:43 Jinan ji rayedaran re got: Temaşe neke, neaxive, pêşiyê li tundiyê bigirin
11:18 Gel vexwendin Qada Stasyonê: Em ê li Amedê rêya çareseriyê pêşkeş bikin
11:16 Bayindir: Rojava mîna stêrkan dibiriqe, divê Rojhilata Navîn bibe Rojava
10:57 Li dijî texrîbata ekolojiyê ya li Giyadînê dê çalakî bên lidarxistin
10:56 Prz. Şahîn: Dive ji bo ‘mafê hêviyê’ saniyekê jî neyê sekinandin
10:42 Unsal: Heke qala aştiyê bikin wê demê divê deriyên Îmraliyê bên vekirin
10:02 DBP’ê bi boneya komployê daxuyanî weşand: Xwedî li îradeya çareseriyê ya birêz Ocalan derbikevin
09:59 Hevşaredara Misircê hate binçavkirin
09:58 Ji sedan rezvanan tenê sê jê man
09:55 Ji Şandeya Aştiyê Padel: Ocalan ji bo pevçûnan çareyê dibîne
09:19 Êzidî li dijî peymana 9'ê Cotmehê têdikoşin: Tu hêz dê nekaribin vîna civaka êzidî bişikînin
09:19 Xerîb Hiso: Dagirkirina Serêkaniyê û Girê Spî berdewama komployê bû
09:07 Mehmet Ocalan: Derhiqûqtî bi erêkirina komplogeran didome
09:06 Ji bo girtiyê nexweş Gemîcîoglû serlêdana 'rawestandina înfazê'
09:05 Derhêner Kazim Oz: Sînemaya kurdî bi 'sansureke dersînor' re rû bi rû dimîne
09:01 Berdana Şitilay cara 4'an hat taloqkirin
09:00 ROJEVA 9’Ê COTMEHA 2024’AN
08/10/2024
21:30 'Ji Abdullah Ocalan re azadî' di rojevê de ye
21:25 ‘Yê ku aştiyek bi rumet bîne Ocalan e’
16:38 Li Amedê seferberiya 13’ê Cotmehê: Ji bo azadiyê em biherikin Qada Stasyonê
16:35 Rûniştina girtî ya Meclisê dest pê kir
16:23 4’emîn atolyeya ‘rojnamegeriya krîzê’ ya DFG’ê dest pê dike
16:00 AKP’ê û MHP’ê bi paş ve gav avêt: Ji bo cînayetên zarokan dê komîsyon bê avakirin
15:37 ÎHD’ê bang li NY’ê kir: Qirkirinê bidin sekinandin
15:10 Hestiyên di gorê de aydê Cem Garîpoglû ne
15:04 Li Edeneyê amadekariyên 13’ê cotmehê: Nifteya aştiyê li Îmraliyê ye
14:59 Zindana Amedê ya navenda îşkenceyê bû tê hilweşandin
14:57 Hatîmogûllari ji Bahçelî re got: Em ê gavên tên avêtin bişopînin
14:13 Bertek nîşanî toza ku ji kargeha kilsê belav dibe dan
13:55 Xwendekaran li Wanê komkujiyên jinan protesto kirin
13:54 Di doza Ozgur Gundemê de daxwaza ceza
13:10 Danişîna ewil a ‘Biaxive tu ji ku yî?’ hat lidarxistin
12:43 Besê Hozat bersiv da Bahçelî: Keremke Îmrali li wir e!
12:39 Hatîmogûllari: Em ji bo muzakere û guftûgoyê amade ne
11:16 Li Mêrdînê bi ser malan de girtin: Gelek kes hatin binçavkirin
10:53 Tundiya zilam: Lêdan, gef û êrişa zayendî
10:26 Ji AYM’ê biryara ‘binpêkirina mafê jiyanê’
10:12 Li Manîsayê winda bû, li Ûşakê cenazeyê wê hate dîtin
10:05 Erdogan got ‘armanc Tirkiye ye’: Meclis bi rojeva Îsraîlê dicive